Canlı Yayın İçin Gerekli Yukarı Akış Band Genişliği: Gerçekten Ne Kadar Upload Hızına İhtiyacınız Var?

Canlı yayın yapmak istiyorsunuz. Telefonunuzda bir uygulama açtınız, kamerayı açtınız, yayına başladınız… ve aniden video donuyor, ses kesiliyor, izleyicilerden ‘Bu ne lan?’ diye mesajlar geliyor. Sorun ne? İnternetiniz mi yok? Hayır. Sorun, yukarı akış hızı dediğimiz şeyde. Çoğu insan, internet hızı dediğinde sadece indirme hızını düşünür. Ama canlı yayın yaparken, indirmek değil, göndermek önemli. Bu yüzden, ne kadar upload hızına ihtiyacınız olduğunu anlamak, yayın kalitenizi doğrudan etkiler.

Yukarı akış hızı nedir, neden bu kadar önemli?

İnternet bağlantınızda iki yönlü veri akışı vardır: indirme (download) ve yükleme (upload). İndirme, YouTube’dan video izlerken, Instagram’dan resim yüklerken kullandığınız hız. Yükleme ise, kameranızdan veriyi internete gönderdiğiniz hız. Canlı yayın yaparken, sizin cihazınız bir veri yayını yapan bir radyo istasyonu gibi davranır. Gönderdiğiniz her saniyelik video ve ses, internete yüklenir. Eğer bu hız yetersizse, veri tam olarak ulaşamaz. Sonuç? Kırık video, donanmış ses, ya da tamamen kesilen yayın.

2025 itibarıyla, çoğu canlı yayın platformu - Twitch, YouTube Live, Instagram Live, Facebook Live - 720p HD kalitesinde yayın yapmak için en az 3 Mbps yukarı akış hızı öneriyor. Ama bu sadece başlangıç. Gerçekten kaliteli, sorunsuz bir yayın için bu rakam daha yüksek olmalı.

Hangi kalite seviyesi için kaç Mbps gerekir?

Yukarı akış hızı, yayın kalitenize doğrudan bağlı. İşte 2026 itibarıyla güncel öneriler:

• 480p (Standart Kalite): 1.5 - 2 Mbps - Sadece mobil cihazda izlenen, düşük bant genişliği gerektiren durumlar için. Örnek: bir telefonla kısa bir günlük güncellemesi.
• 720p (HD): 3 - 5 Mbps - En yaygın kullanılan seviye. Twitch ve YouTube’da çoğu yayıncı bu kalitede yayın yapar. 3 Mbps en düşük sınır, ama 5 Mbps daha güvenli.
• 1080p (Full HD): 6 - 8 Mbps - Net, keskin görüntü istiyorsanız bu aralık gerekli. Oyun yayıncıları, müzik performansları ve profesyonel içerik üreticileri bu kalitede çalışır.
• 1440p / 4K (Ultra HD): 10 - 25 Mbps - Bu kalite için sadece yüksek hızlı fiber bağlantılar yeterli olur. Türkiye’deki çoğu evde bu hız bulunmaz. Sadece özel stüdyolar veya çok yüksek bant genişliği sunan şirketlerde kullanılır.

Bu rakamlar, yalnızca video için. Ses de veri tüketir. Stereo ses, ekstra 0.1 - 0.3 Mbps ekler. Eğer mikrofonunuzda yüksek kaliteli ses kaydı yapıyorsanız, bu miktarı da hesaba katmalısınız.

Yukarı akış hızı ne kadar olmalı? Gerçek senaryolar

Teorik rakamlar iyi ama gerçek hayatta ne oluyor? İşte üç farklı senaryo:

Senaryo 1: Evdeki WiFi ile YouTube Live
Bir öğrenci, evdeki WiFi ile 720p’de canlı yayın yapıyor. İnternet paketi 50 Mbps indirme, 5 Mbps upload. Görünüşte yeterli. Ama aynı anda 3 kişi başka cihazlarda video izliyor, biri Netflix’te 4K izliyor. Bu durumda, upload hızı 5 Mbps’tan 2.5 Mbps’a düşüyor. Yayın başlarken iyi görünüyor ama 10 dakika sonra video donuyor. Çözüm? Yayın yaparken diğer cihazların internet kullanımını kapatmak. Ya da WiFi yerine kablo bağlantısı kullanmak.

Senaryo 2: Mobil veri ile Instagram Live
Bir fotoğrafçı, İzmir’de bir etkinlikte telefonla Instagram Live yapıyor. Mobil veri paketi 10 Mbps upload sunuyor. Görünüşte yeterli. Ama etkinlik alanı çok kalabalık. 4G sinyali zayıflıyor, upload hızı 4 Mbps’a düşüyor. Ses kesiliyor, video pikselleşiyor. Çözüm? Mobil veri yerine WiFi hotspot kullanmak. Veya 5G destekli bir telefonla, 5G sinyali güçlü bir alanda yayın yapmak.

Senaryo 3: Profesyonel stüdyo ile Twitch
Bir oyun yayıncısı, 1 Gbps’lik fiber bağlantısıyla 1080p 60 FPS’de yayın yapıyor. Upload hızı 15 Mbps. Ama aynı anda 2 kamera, bir mikrofon, bir ekran paylaşımı ve bir müzik akışı çalışıyor. Toplamda 12 Mbps tüketiyor. Bu durumda, 15 Mbps yeterli çünkü 3 Mbps’lık bir marj var. Bu marj, bağlantıda ani dalgalanmalar için kritik. Eğer upload hızı 10 Mbps olsaydı, yayın tamamen kesilebilirdi.

Upload hızınızı nasıl ölçersiniz?

İnternet sağlayıcınızın verdiği hız, gerçek kullanım hızı değildir. Hız testi yapmadan hiçbir şey söyleyemezsiniz. Şu adımları takip edin:

1. Yayın yapacağınız cihazı kullanın (bilgisayar ya da telefon).
2. Yayın yapacağınız anda kullandığınız bağlantıyı seçin (WiFi ya da kablo).
3. Speedtest.net veya Fast.com gibi güvenilir bir siteye gidin.
4. Yalnızca upload (yükleme) hızını ölçün.
5. Testi 3 kez tekrarlayın ve en düşük sonucu alın.

En düşük sonuç, gerçek performansınız. Eğer bu değer, istediğiniz kalite için gerekli olan minimum hızın altında ise, sorun internetinizde. Sadece 2 Mbps upload varsa, 720p bile sorunlu olabilir.

Yukarı akış hızını artırmanın yolları

Eğer upload hızınız yetersizse, ne yapabilirsiniz?

• Kablo bağlantısı kullanın: WiFi, özellikle çok sayıda cihaz bağlıyken, upload hızını ciddi şekilde düşürür. Bilgisayarınızı router’a Ethernet kablosuyla bağlayın. Bu, genellikle 2-3 kat daha stabil bir bağlantı sağlar.
• WiFi’yi optimize edin: Router’ınızı yayın yapacağınız odanın yakınına koyun. 5 GHz bantını kullanın (daha hızlı, ama daha kısa menzilli). 2.4 GHz bantından kaçının - çok kalabalık ve yavaş.
• Diğer cihazları kapatın: Yayın yaparken, diğerlerinin YouTube, Netflix, oyun indirmesi gibi büyük veri çekmesini engelleyin.
• İnternet paketinizi yükseltin: Türkiye’de birçok sağlayıcı, 10 Mbps upload sunan paketleri 30-40 TL’ye sunuyor. 5 Mbps’lık bir paketten 10 Mbps’lık bir pakete geçmek, yayın kalitenizi tamamen değiştirebilir.
• Mobil veriyi yedek olarak kullanın: Evdeki internet kesilirse, 5G mobil veriyle geçici bir çözüm olabilir. Ama sadece yedek amaçlı, çünkü veri sınırları ve gecikme (latency) sorunları vardır.

Yayın yazılımı ve ayarlar

Upload hızınız yeterli olsa bile, yanlış ayarlar kaliteyi bozabilir. OBS Studio, Streamlabs, XSplit gibi yazılımlar, veriyi sıkıştırarak gönderir. Bu sıkıştırma, kaliteyi korurken veri miktarını azaltır.

İşte en sık yapılan hatalar:

• Çok yüksek bitrate ayarlamak - 6000 kbps’lik bir bitrate, 8 Mbps upload gerektirir. Eğer sadece 5 Mbps varsa, bu ayar tamamen başarısız olur.
• Çözünürlük çok yüksek, bitrate çok düşük - 1080p’de 2 Mbps bitrate, video pikselleşir. 1080p için en az 4 Mbps bitrate önerilir.
• Frame rate çok yüksek - 60 FPS, 30 FPS’e göre iki kat daha fazla veri tüketir. Oyun yayıncıları için 60 FPS iyi olabilir ama sadece yeterli upload hızı varsa.

En güvenli ayarlar:

• 720p: 4000-5000 kbps bitrate, 30 FPS
• 1080p: 5000-6000 kbps bitrate, 30 FPS
• 1080p 60 FPS: 7000-8000 kbps bitrate - sadece 10+ Mbps upload varsa

Yüksek kaliteli yayın yapmak için 3 basit kural

Yukarıdaki tüm bilgileri özetlersek, üç basit kurala dikkat edin:

1. Upload hızı, indirme hızından daha önemli. 100 Mbps indirme, 2 Mbps upload - bu yayın yapmaya yaramaz.
2. Her zaman en düşük upload hızını ölçün. Sadece bir kez ölçmek yeterli değil. Farklı saatlerde, farklı cihazlarda test edin.
3. Her zaman 2-3 Mbps’lık bir marj bırakın. İnternet daima dalgalanır. Eğer 5 Mbps’lık bir bağlantıya ihtiyacınız varsa, 8 Mbps’lık bir paket alın. Bu, kesintileri önler.

Canlı yayın, teknoloji değil, hazırlık meselesidir. Bir yarışçı, yarışmadan önce pistin koşullarını bilir. Siz de, yayın yapmadan önce internetinizin gerçek kapasitesini bilin. Bir kez doğru ayarları yaptıysanız, izleyicilerinizi yalnızca içerikle değil, kaliteyle de etkileyeceksiniz.